🪙 تحلیل اقتصادسنجی سکه، شمش طلا و شمش نقره: بازده چندساله، حباب و چرخش لیدر بازار

از سه سال پیش تا امروز، نقره ۱۳ برابر، طلا ۱۰ برابر، سکه ۸٫۵ برابر و دلار ۴٫۶ برابر شدند — اما در شش ماه اخیر ورق برگشت و دلار لیدر شد. این مقاله نشان می‌دهد برنده هر افق زمانی، دارایی متفاوتی است.

🔑 کلمات کلیدی: قیمت سکه امامی، قیمت طلای ۱۸ عیار، قیمت نقره ۹۹۹، قیمت دلار آزاد، حباب سکه، حباب قطعات سکه، شمش طلا در بورس کالا، شمش نقره در بورس کالا، گواهی سپرده سکه، صندوق طلا، صندوق نقره، بازده طلا و سکه، سرمایه‌گذاری در طلا و نقره، تحلیل تکنیکال سکه، همبستگی دلار و طلا، نوسان بازار طلا

🥈
‎+۱۲۲۰٪
بازده سه‌ساله نقره ۹۹۹ · برنده مطلق بلندمدت
🥇
‎+۹۱۵٪
بازده سه‌ساله طلای ۱۸ عیار · ۱۰ برابر شدن
🏅
‎+۷۴۸٪
بازده سه‌ساله سکه امامی · ۸٫۵ برابر شدن
💵
‎+۳۶۰٪
بازده سه‌ساله دلار آزاد · عقب‌مانده از هر سه فلز

🪙 شناسنامه هر دارایی در یک نگاه

🏅
سکه امامی
۲۳۶ میلیون تومان
یک‌ساله ‎+۱۵۲٪ | سه‌ساله ‎+۷۴۸٪
انحراف از میانگین شش‌ماهه ‎+۲۳٫۴٪
حباب مقطعی ~۱٪
🥇
طلای ۱۸ عیار
۲۳٫۷۵ میلیون/گرم
یک‌ساله ‎+۱۷۲٪ | سه‌ساله ‎+۹۱۵٪
انحراف از میانگین شش‌ماهه ‎+۲۵٫۹٪
شمش بورسی ‎۰٫۵٪ زیر بازار
💵
دلار آزاد
۲۲۸٬۴۶۵ تومان
یک‌ساله ‎+۱۳۱٪ | سه‌ساله ‎+۳۶۰٪
انحراف از میانگین شش‌ماهه ‎+۲۶٫۵٪
لیدر شش‌ماهه اخیر
🥈
نقره ۹۹۹
۵٬۰۷۸٬۹۰۰ ریال/گرم
یک‌ساله ‎+۲۱۳٪ | سه‌ساله ‎+۱۲۲۰٪
انحراف از میانگین شش‌ماهه ‎+۲۰٫۳٪
شمش بورسی ‎۱٫۸٪ زیر بازار

📊 بازده در چهار افق: برنده هر افق متفاوت است

در افق سه‌ساله قیمت نقره ۹۹۹ با ‎+۱۲۲۰٪ قهرمان قاطع بازده سرمایه‌گذاری در نقره است؛ در یک‌ساله هم قیمت نقره (‎+۲۱۳٪) اول است؛ اما در شش‌ماهه قیمت دلار آزاد با ‎+۴۳٪ قاطعانه جلو زده و نقره با ‎+۱۰٪ آخر شده است. در یک‌ماهه اخیر همگرایی رخ داده و هر چهار بازار قیمت سکه امامی، قیمت طلای ۱۸ عیار، دلار و نقره حدود ‎+۲۰٪ رشد کرده‌اند. این مقایسه بازده طلا و سکه و دلار نشان می‌دهد انتخاب بهترین دارایی برای سرمایه‌گذاری در طلا و نقره کاملاً به افق زمانی بستگی دارد.

بازده افق 🏅 سکه 🥇 طلای ۱۸ 💵 دلار 🥈 نقره ۹۹۹ برنده افق
یک‌ماهه ‎+۱۹٫۲٪ ‎+۲۰٫۲٪ ‎+۲۱٫۱٪ ‎+۲۰٫۵٪ 💵 دلار (با اختلاف کم)
شش‌ماهه ‎+۲۴٫۲٪ ‎+۳۴٫۶٪ ‎+۴۳٫۴٪ ‎+۱۰٫۳٪ 💵 دلار (قاطع)
یک‌ساله ‎+۱۵۱٫۶٪ ‎+۱۷۱٫۷٪ ‎+۱۳۱٫۱٪ ‎+۲۱۳٫۰٪ 🥈 نقره
سه‌ساله ‎+۷۴۷٫۶٪ ‎+۹۱۴٫۷٪ ‎+۳۶۰٫۱٪ ‎+۱۲۱۹٫۷٪ 🥈 نقره (قاطع)
بازده واقعی (مازاد بر دلار): در سه سال، نقره ‎+۱۸۷٪، طلا ‎+۱۲۱٪ و سکه ‎+۸۴٪ بالای دلار رشد کرده‌اند · رشد مرکب سالانه: نقره ~۱۳۶٪، طلا ~۱۱۷٪، سکه ~۱۰۴٪، دلار ~۶۶٪

شکل ۱ — بازده هر دارایی در چهار افق (درصد، محور لگاریتمی). ستون‌های نقره در افق‌های بلند و ستون دلار در شش‌ماهه، دو قطب روایت‌اند.

شکل ۲ — بازده واقعی مازاد بر دلار در یک‌ساله و سه‌ساله (درصد). هر سه فلز در هر دو افق، دلار را شکست داده‌اند و نقره با ‎+۱۸۷٪ سه‌ساله در صدر است.

شکل ۳ — نرخ رشد مرکب سالانه سه‌ساله (درصد). ترتیب نقره، طلا، سکه و دلار در هر سه سنجه بلندمدت یکسان است.

🏆 چرخش لیدر: برنده هر افق عوض می‌شود

رتبه هر دارایی در چهار افق نشان می‌دهد ترتیب یک‌ساله و سه‌ساله یکسان است (نقره، طلا، سکه، دلار) و ترتیب شش‌ماهه دقیقاً وارونه آن است (دلار، طلا، سکه، نقره) — چرخش کامل لیدر بازار بین رژیم بلند و رژیم میان مدت.

رتبه در افق 🥇 اول 🥈 دوم 🥉 سوم آخر
یک‌ماهه 💵 دلار 🥈 نقره 🥇 طلا 🏅 سکه
شش‌ماهه 💵 دلار 🥇 طلا 🏅 سکه 🥈 نقره
یک‌ساله 🥈 نقره 🥇 طلا 🏅 سکه 💵 دلار
سه‌ساله 🥈 نقره 🥇 طلا 🏅 سکه 💵 دلار

شکل ۴ — نمودار رتبه (bump chart) هر دارایی در چهار افق؛ رتبه ۱ بالاترین بازده است. سقوط نقره از رتبه ۱ به ۴ در شش‌ماهه و بازگشت آن، قلب چرخش لیدر است.

بازده واقعی (مازاد بر دلار) تصویر را شفاف تر می‌کند: در شش‌ماهه هر سه فلز بازده واقعی منفی داشتند (سکه ‎-۱۳٫۴٪، طلا ‎-۶٫۱٪، نقره ‎-۲۳٫۱٪) — یعنی نگه‌داشتن فلز به‌جای دلار در آن رژیم هزینه داشت؛ اما در یک‌ماهه اخیر شکاف تقریباً بسته شد و در یک‌ساله و سه‌ساله هر سه فلز جلوتر هستند.

شکل ۵ — بازده واقعی مازاد بر دلار در چهار افق (درصد). میله‌های منفی شش‌ماهه، بهای عقب‌ماندگی فلزات از دلار است.

💵 ارزش دلاری دارایی‌ها: قله شش ماه پیش

اگر ارزش هر فلز را به دلار بسنجیم (مبدا ۱۰۰ = سه سال پیش)، هر سه منحنی شش ماه پیش سقف زدند: سکه ۲۱۳، طلا ۲۳۵ و نقره ۳۷۳ واحد؛ سپس با سلطه دلار عقب نشستند و امروز در ۱۸۴، ۲۲۱ و ۲۸۷ واحد ایستاده‌اند. یعنی بخشی از رشد ریالی اخیر فلزات، صرفاً جبران افت ارزش دلاری‌شان بوده است.

شکل ۶ — ارزش دلاری سکه، طلا و نقره (مبدا ۱۰۰ = سه سال پیش). قله مشترک شش ماه پیش و فرود پس از آن دیده می‌شود.

نسبت نقره به طلا همین داستان را از زاویه دیگر می‌گوید: از ۱٫۰۰ (سه سال پیش) به ۱٫۱۳ (سال پیش) و اوج ۱٫۵۹ (شش ماه پیش) رسید، سپس به ۱٫۳۰ امروز فرود آمد — جهش اول نقره، سپس پیشتازی دلار.

شکل ۷ — نسبت شاخص نقره به شاخص طلا. اوج ۱٫۵۹ شش ماه پیش، محل چرخش قدرت از نقره به دلار است.

🗂️ سه رژیم بازار

📜
رژیم بلند: ابرروند تورمی
لیدر: نقره ‎+۱۲۲۰٪
سه سال صعود با پیشتازی فلزات بر دلار · بازده واقعی هر سه فلز مثبت است
💵
رژیم میان: سلطه دلار
لیدر: دلار ‎+۴۳٪
شش ماه اخیر؛ فلزات عقب ماندند و حبابشان تخلیه شد
🔥
رژیم کوتاه: جبران فلزات
همگرایی حوالی ‎+۲۰٪
سی روز اخیر؛ فلزات عقب‌ماندگی را پس گرفتند و سقف مشترک زدند

شکل ۸ — شاخص سطح نرمال‌شده (مبدا ۱۰۰ = سه سال پیش). واگرایی از یک‌سال پیش آغاز شد؛ نقره پس از افت وی‌شکل، سقف تازه زد.

شکل ۹ — انحراف قیمت جاری از میانگین‌های ۱۵روزه تا شش‌ماهه (درصد). میله‌های بلند شش‌ماهه یعنی روند میان‌مدت همچنان صعودی قدرتمند است.

🏛️ دهه سکه بورسی: ۳٫۶۶ میلیون سکه در ۱۲۱ ماه

از اسفند ۱۳۹۴ تا شهریور ۱۴۰۵، گواهی سپرده سکه ۳٬۶۶۳٬۲۰۹ قطعه سکه به ارزش ۱۳۱٫۶ هزار میلیارد تومان معامله شد. نسل سوم (سری ۰۲/۰۳) به‌تنهایی ۵۶٪ ارزش دهه را دارد و نماد پیوسته امروز مرجع بازار است.

شکل ۱۰ — سهم نسل‌های گواهی سکه از ارزش تجمعی دهه (درصد).

پارادوکس ۱۴۰۴: ارزش معاملات ‎+۶۲٫۸٪ رشد کرد اما حجم (تعداد سکه) ‎-۱۹٫۲٪ افتاد — رشد قیمت‌محور، نه حجم‌محور. رکورد آذر ۱۴۰۴ با ۸٬۲۷۳ میلیارد تومان در یک ماه (۱۶٪ کل سال) ثبت شد؛ تقریباً دو برابر میانگین ماهانه ۴٬۲۶۶ میلیاردی آن سال.

شکل ۱۱ — رکورد آذر ۱۴۰۴ در برابر میانگین ماهانه همان سال (میلیارد تومان).

🔬 سی روز اخیر زیر میکروسکوپ

در پنجره روزانه ۲۰ مرداد تا ۲۶ شهریور، سکه ‎+۲۲٫۴٪، طلا ‎+۲۱٫۶٪، دلار ‎+۲۱٫۴٪ و نقره ‎+۱۹٫۸٪ رشد کردند. نقطه شکست ۱۱ شهریور است: قبل از آن روند آرام کم‌نوسان، بعد از آن نوسان تقریباً دوبرابر با پایان اصلاحی. هر چهار سقف در ۱۸ تا ۲۱ شهریور رخ داد و نقره عمیق‌ترین اصلاح از سقف (‎-۶٫۲٪ در برابر ‎-۴٪ طلا و سکه) را ثبت کرد.

رژیم سکه میانگین بازده روزانه نوسان روزانه بازده دوره ویژگی

شکل ۱۲ — مسابقه روزانه نرمال‌شده از ۱۰۰ (۲۰ مرداد). هم‌حرکتی تا ۱۱ شهریور، سپس واگرایی نقره به پایین.

شکل ۱۳ — سکه امامی با میانگین ۵ و ۱۰ روزه (میلیون تومان). تقاطع ۱۲ شهریور شروع موج دوم و تقاطع ۲۴ شهریور پایان آن را نشان می‌دهد؛ حمایت ۲۳۰ میلیون حفظ شده است.

شکل ۱۴ — بزرگ‌ترین جهش‌ها و ریزش‌های روزانه سکه در ۳۰ جلسه (درصد). دامنه مثبت‌ها (تا ‎+۴٫۸٪) از منفی‌ها بزرگ‌تر است؛ توزیع بازده چوله به راست است.

شکل ۱۵ — افت از سقف تاریخی دوره برای سکه (درصد). عمیق‌ترین افت ‎-۴٫۱٪ پس از سقف ۱۸ شهریور رخ داد و سپس نصف آن جبران شد.

🎈 حباب نسبی سکه و نوسان غلتان

صرف نسبی سکه به طلای موجود در آن در هر ۳۰ جلسه مثبت ماند (میانگین حدود —) و در نیمه دوم دوره باریک‌تر شد.

در حال محاسبه صرف نسبی از روی داده‌ها…

شکل ۱۶ — صرف نسبی سکه به طلای ۱۸ عیار (درصد). ماندگاری بالای صفر و باریک شدن باند در نیمه دوم دوره.

نوسان غلتان پنج‌روزه سالانه‌شده، خوشه‌بندی نوسان را نشان می‌دهد: هفته آرام و هفته طوفانی پشت سر هم می‌آیند. در قله ۱۸ شهریور نوسان نقره از هر سه بازار دیگر بالاتر زد.

شکل ۱۷ — نوسان غلتان پنج‌روزه (درصد سالانه‌شده). جهش هم‌زمان هر چهار منحنی در ۱۸ شهریور، امضای شوک مشترک است.

🔗 همبستگی روزانه

ماتریس همبستگی بازده‌های لگاریتمی روزانه، از روی داده‌های همین دوره برآورد شده است. همبستگی بالای سکه و طلا یعنی ترکیب این دو تنوع‌بخشی چندانی ندارد؛ نقره کم‌همبسته‌ترین عضو خانواده است.

همبستگی بازده روزانه 🏅 سکه 🥇 طلا 💵 دلار 🥈 نقره

💡 سکه و طلا بتای نزدیک یک نسبت به دلار دارند؛ نقره بتا بزرگ‌تر از یک دارد — در صعود تندتر می‌رود و در اصلاح عمیق‌تر می‌ریزد (شاهد: ‎-۶٫۲٪ در برابر ‎-۴٪).

شکل ۱۸ — بازده روزانه سکه در برابر دلار (درصد). هم‌جهتی میله‌ها در ۲۵ روز از ۲۹ روز، سلطه دلار بر سکه را نشان می‌دهد.

⚖️ حباب مقطعی قطعات سکه و صرف بورسی

حباب سکه امامی در برش ۲۸ شهریور تنها ۲٫۳۹ میلیون تومان (~۱٪) است؛ حباب سکه بهار ۶٫۱۳ میلیون، نیم‌سکه ۰٫۸۵ میلیون، ربع‌سکه ۳٫۶۷ میلیون (~۵٫۸٪) و سکه گرمی ۳٫۸۲ میلیون (~۱۱٫۶٪). قاعده کلی حباب قطعات سکه روشن است: هرچه قطعه خردتر و غیربورسی‌تر، حباب بزرگ‌تر است. برای مقایسه قیمت سکه در بورس کالا با بازار آزاد، بخش گواهی سپرده سکه و صندوق طلا را هم ببینید.

شکل ۱۹ — حباب ریالی قطعات سکه (میلیون تومان). شیب صعودی از امامی به گرمی، ساختار حباب خرد را آشکار می‌کند.

صرف بورسی هر ابزار نسبت به بازار آزاد نزدیک صفر است: قیمت سکه در بورس کالا ‎+۰٫۳٪، شمش طلا در بورس کالا ‎-۰٫۵٪، شمش نقره در بورس کالا ‎-۱٫۸٪. این یعنی صندوق طلا و صندوق نقره نیز تقریباً بدون حباب معامله می‌شوند.

شکل ۲۰ — صرف بورسی هر ابزار نسبت به بازار آزاد (درصد). هر سه ستون نزدیک صفرند.

🗃️ جدول کامل داده‌ها

جدول عملکرد چندافقی هر چهار بازار (فاصله سطح جاری تا سطح هر افق گذشته، ریال)
بازار (سطح جاری) روزانه هفتگی ماهانه شش‌ماهه یک‌ساله سه‌ساله
🏅 سکه (۲٬۳۶۰ میلیون) ۴۰٫۲ میلیون ۳۴٫۹ میلیون ۳۷۹٫۹ میلیون ۴۶۰٫۵ میلیون ۱٬۴۲۲ میلیون ۲٬۰۸۲ میلیون
🥇 طلا ۱۸ (۲۳۷٫۵ میلیون/گرم) ۳٫۸۷ میلیون ۱٫۶۷ میلیون ۳۹٫۹ میلیون ۶۱٫۱ میلیون ۱۵۰٫۱ میلیون ۲۱۴٫۱ میلیون
💵 دلار (۲٬۲۸۴٬۶۵۰) ۵٬۶۵۰ ۵۴٬۳۵۰ ۳۹۸٬۶۵۰ ۶۹۱٬۸۵۰ ۱٬۲۹۶٬۲۰۰ ۱٬۷۸۸٬۲۰۰
🥈 نقره ۹۹۹ (۵٬۰۷۸٬۹۰۰/گرم) ۳۲٬۱۰۰ ۲۹٬۵۰۰ ۸۶۵٬۱۰۰ ۴۷۴٬۶۰۰ ۳٬۴۵۶٬۱۰۰ ۴٬۶۹۴٬۱۰۰
جدول روزانه ۳۰ جلسه (قیمت پایانی + صرف نسبی سکه)
تاریخ 🏅 سکه (م. تومان) 🥇 طلا ۱۸ (م. تومان/گرم) 💵 دلار (هزار تومان) 🥈 نقره ۹۹۹ (م. ریال/گرم) صرف سکه/طلا ٪

✅ جمع‌بندی: سه رژیم، یک چرخش لیدر

📜
رژیم بلند
نقره ۱۳ برابر، طلا ۱۰ برابر، سکه ۸٫۵ برابر، دلار ۴٫۶ برابر؛ بازده واقعی هر سه فلز بالای دلار است.
💵
رژیم میان
دلار ‎+۴۳٪ لیدر شد و نقره با ‎+۱۰٪ آخر شد؛ عقب‌ماندگی فلزات، حبابشان را تخلیه کرد.
🔥
رژیم کوتاه
هر چهار بازار حدود ‎+۲۰٪؛ فلزات عقب‌ماندگی را پس گرفتند و در ۱۸ شهریور سقف مشترک زدند؛ اصلاح نقره (‎-۶٫۲٪) عمیق‌تر از طلا و سکه (‎-۴٪) بود.
⚖️
وضعیت امروز
حباب امامی ~۱٪، صرف بورسی هر سه ابزار نزدیک صفر و انحراف از میانگین کوتاه‌مدت زیر ۱٪ — روند میان‌مدت صعودی قدرتمند در کنار تعادل کوتاه‌مدت.

❓ سوالات پرتکرار درباره قیمت سکه، طلا و نقره

حباب سکه امامی امروز چقدر است؟

حدود ۲٫۳۹ میلیون تومان معادل ~۱٪؛ یعنی قیمت سکه امامی تقریباً بدون حباب است، در حالی که حباب ربع‌سکه ~۵٫۸٪ و سکه گرمی ~۱۱٫۶٪ است.

بازده سه‌ساله طلا، سکه، نقره و دلار چقدر بوده؟

قیمت نقره ۹۹۹ ‎+۱۲۲۰٪، قیمت طلای ۱۸ عیار ‎+۹۱۵٪، قیمت سکه امامی ‎+۷۴۸٪ و قیمت دلار آزاد ‎+۳۶۰٪؛ یعنی هر سه فلز دلار را شکست داده‌اند.

شمش طلا و شمش نقره در بورس کالا ارزان‌تر است؟

شمش طلا در بورس کالا ‎۰٫۵٪ و شمش نقره در بورس کالا ‎۱٫۸٪ زیر بازار آزاد معامله می‌شود؛ صرف قیمت سکه در بورس کالا هم فقط ‎+۰٫۳٪ است.

برای سرمایه‌گذاری در طلا و نقره کدام بهتر است؟

در افق بلند سرمایه‌گذاری در نقره با رشد ۱۳ برابری برنده بوده، اما نوسان و اصلاح آن عمیق‌تر است (‎-۶٫۲٪ در برابر ‎-۴٪ طلا و سکه). سرمایه‌گذاری در طلا و سکه کم‌نوسان‌تر است و دلار در شش‌ماهه اخیر لیدر بوده. پاسخ به افق شما بستگی دارد.

همبستگی دلار و طلا چقدر است؟

همبستگی دلار و طلا و سکه در بازده روزانه بالاست؛ سکه و طلا بتای نزدیک یک نسبت به دلار دارند و نقره بتای بزرگ‌تر از یک دارد. ترکیب سکه و طلا تنوع‌بخشی چندانی ندارد.

🔗 مطالب مرتبط در EcoFinIRAN