🪙 گواهی سپرده سکه؛ تاریخچه و آمار یک دهه معامله در بورس کالا
سکه را همه میشناسند؛ اما گواهی سپرده سکه همان سکه است که به جای گاوصندوق خانه، در خزانه بورس کالا مینشیند و روی تابلو معامله میشود. از اسفند ۱۳۹۴ تا امروز، این ابزار از یک راهحل برای خرید امن سکه به یک بازار ۳٫۶۶ میلیون سکهای و ۱۳۱٫۶ همتی تبدیل شده — و از ۱۴۰۳ با «نماد پیوسته» و «سلف موازی» وارد فصل جدیدی شده است.
📅 از اسفند ۱۳۹۴ تا شهریور ۱۴۰۵ · ۱۲۱ ماه معامله مستمر
📑 در این مقاله میخوانید:
🧭 گواهی سپرده سکه چیست؟
تصور کنید سکه تمام بهار آزادی (طرح جدید، ضرب ۱۳۸۶، عیار ۹۰۰، وزن ۸٫۱۳۳ گرم) را به یک خزانه رسمی بورس کالا میسپارید. خزانه اصالتش را تأیید میکند، سکه در صندوق میماند و به شما یک گواهی میدهد. این گواهی در بورس مثل سهام قابل فروش است — بدون جابهجایی فیزیکی. تحویل فیزیکی فقط وقتی اتفاق میافتد که بخواهید؛ نقشش بیشتر «لنگر قیمت» است.
سپرده سکه
تحویل به خزانه
احراز اصالت
عیار و وزن
صدور گواهی
ثبت در سپردهگذاری
معامله در بورس
۱۲ تا ۱۸، T+1
فروش یا تحویل
هر ۱٬۰۰۰ گواهی = ۱ سکه
🕰️ تاریخچه — چهار نسل در یک دهه
بازار سکه بورسی تکهتکه رشد نکرد؛ نسل به نسل تکامل یافته است:
۱۳۹۴–۱۳۹۹
تحویل یکروزه
۱۳۹۷–۱۴۰۱
سری ۰۰ و ۰۱
۱۴۰۰–۱۴۰۴
سری ۰۲ و ۰۳
از ۱۴۰۳
پیوسته + سلف
🏦 زیرساخت و نقطه عطف
🏛️ شش خزانه رسمی
- رفاه (0312پ01)
- ملت (0211پ02)
- سامان (0412پ03)
- صادرات (0310پ04)
- آینده (0411پ05)
- بورس کالا (CD1GOC0001 پیوسته)
نوبتدهی تحویل: nobat.ime.co.ir · تلفن گویا: 85644444
🚀 آنلاینشدن: ۲۲ تیر ۱۳۹۵
روز اول: ۲٬۴۴۰ گواهی ≈ ۲۴۴ سکه ≈ ۲۶۹ میلیون تومان — بازار از کانال تخصصی به بازار عمومی رفت.
📊 یک دهه در یک نگاه — از ۳٫۶ میلیون سکه تا ۱۳۱٫۶ همت
۱۲۱ ماه معامله مستمر یعنی این بازار یک آزمایش کوتاهمدت نبوده؛ یک زیرساخت ماندگار است. سهم نسلها را دیدید؛ حالا توزیع ارزش را به تفکیک ببینید:
ارزش تجمعی هر نسل (هزار میلیارد تومان)
📈 روند ارزش سالانه — جهش ۱۴۰۴ به ۵۱٫۲ همت
· ارزش سالانه ۵۱٫۲ هزار میلیارد تومان
ارزش ماهانه — ۱۲۱ ماه (۱۳۹۴/۱۲ تا ۱۴۰۴/۱۲)
۱۳۹۷/۱۲
۱۴۰۰/۱۲
۱۴۰۴/۱۲
ستون زرد = آذر ۱۴۰۴ (رکورد). مرجع امروز پیوسته است.
⚖️ پارادوکس ۱۴۰۴ — ارزش +۶۲٪، حجم -۱۹٪ یعنی چه؟
رشد ریالی قیمتمحور بوده، نه حجممحور
🏆 رکورد تاریخی — آذر ۱۴۰۴
ارزش روزانه آذر ۱۴۰۴ (۲۱ روز)
🎯 تمرکز بازار — چرا نیمی از تاریخ دست یک نماد است؟
پنج نماد برتر تاریخ از نظر ارزش تجمعی
📋 مطالعه موردی: رفاه ۰۳۱۲
آخرین معامله ۳۰ آذر ۱۴۰۴ — امروز منقضی؛ مرجع زنده پیوسته CD1GOC0001 است (پایانی ۱۶ شهریور: ۲٬۲۷۷٬۹۷۶٬۵۸۸ ریال).
💳 چطور گواهی بخریم؟ کارمزد و تحویل چقدر است؟
سجام
کارگزاری
خرید گواهی
تسویه T+1
نگهداری / فروش / تحویل
| ⏰ ساعت معامله | 📦 سقف سفارش | 👤 سقف دارایی حقیقی | 🔄 تسویه |
|---|---|---|---|
| ۱۲ تا ۱۸ (پیوسته) سررسیددار: ۱۲ تا ۱۵، پیشگشایش ۱۱:۳۰ |
۱۰ سکه | ۱۰۰ سکه | T+1 |
💸 کارمزد رفتوبرگشت فقط ۰٫۲۵٪
| جزء | سهم | نرخ |
|---|---|---|
| کارگزار | ۶۰٪ | ۰٫۱۵٪ |
| بورس کالا | ۱۶٪ | ۰٫۰۴٪ |
| سپردهگذاری مرکزی | ۱۰٪ | ۰٫۰۲۵٪ |
| نظارت سازمان بورس | ۸٪ | ۰٫۰۲٪ |
| مدیریت فناوری | ۶٪ | ۰٫۰۱۵٪ |
| جمع (خرید ۰٫۱۲۵٪ + فروش ۰٫۱۲۵٪) | ۱۰۰٪ | ۰٫۲۵٪ |
💡 کارمزد سکه تقریباً نصف سایر گواهیهاست — سیاست تشویقی بورس کالا.
📬 تحویل فیزیکی = مسیر خروج
- تکمیل ۱٬۰۰۰ گواهی
- درخواست از کارگزاری
- نوبتگیری در nobat.ime.co.ir
- احراز هویت در خزانه
- تحویل سکه
💰 هزینهها
- ارزیابی: ۲۵۰٬۰۰۰ ریال برای هر سکه + ۱۰٪ مالیات
- انبارداری: ۸٬۵۰۰ ریال روزانه برای هر سکه
🔄 امروز کجاییم؟ — پیوسته و سلف، خانه جدید بازار
پایانی سکه در برابر برآورد از شمش — ۱۶ شهریور
اختلاف در محدوده عیار، حباب و هزینه تبدیل قابل توضیح است.
📜 سلف موازی استاندارد
- ۱۰۰ هزار قطعه در مرحله اول
- سررسید ۳ ماهه
- کف بازده +۷٪
- معامله در بازار ثانویه
مکمل گواهی است، نه جایگزین آن: گواهی یعنی مالکیت موجودی، سلف یعنی تعهد تحویل آتی.
🔢 تغییر واحد ۱۰ فروردین ۱۴۰۴
- قبل: ۱۰۰ گواهی = ۱ سکه (بهجز نمادهای اولیه که هر ۱۰ گواهی = ۱ سکه بود)
- بعد: ۱٬۰۰۰ گواهی = ۱ سکه (دسترسی خردتر)
در این مقاله همه حجمها به «تعداد سکه» هممقیاس شدهاند.
⏳ چرخه عمر — درس نسل اول برای سرمایهگذار
پرچمدار اولیه
- نماد: سکه9712-01 رفاه
- ۷۰۳ روز معامله
- ۳۳٬۲۰۸ سکه · ≈ ۱٫۱۴ همت ارزش
بعد از انقضا، جریان به نسل بعد رفت.
درس
نماد سررسیددار موقت است؛ ماندگاری واقعی با پیوسته ساخته میشود.
✅ جمعبندی — ۵ نکته برای سرمایهگذار
۱. زیرساخت بالغ
۱۲۱ ماه معامله نشان میدهد بازار آزمایش نبوده؛ ۶ خزانه و تسویه T+1 تثبیت شده است.
۲. قیمتمحور، نه حجممحور
رشد ۱۴۰۴ از قیمت آمده؛ حجم -۱۹٪ شد اما ارزش +۶۲٪ — برای قضاوت، ارزش و حجم را جدا ببینید.
۳. خانه جدید: پیوسته
سررسیددارها منقضیاند؛ مرجع امروز CD1GOC0001 است — بدون انقضای تکراری.
۴. ارزان و شفاف
کارمزد ۰٫۲۵٪ رفتوبرگشت، حدود نصف سایر گواهیها — و سقف ۱۰/۱۰۰ سکه برای کنترل تمرکز.
۵. واحد خردتر
از ۱۴۰۴ هر سکه = ۱٬۰۰۰ گواهی؛ مقایسه عادت قدیم (۱۰۰) را گمراه نکند.
❓ سوالات پرتکرار
🔹 گواهی با سکه فیزیکی چه فرقی دارد؟
سکه فیزیکی را باید حمل و نگهداری کنید و ریسک جعل دارید. گواهی، مالکیت همان سکه را روی تابلو منتقل میکند؛ سکه در خزانه بیمهشده میماند.
🔹 حداقل خرید چقدر است؟
از ۱۰ فروردین ۱۴۰۴ هر ۱٬۰۰۰ گواهی = ۱ سکه است؛ میتوانید حتی ۱ گواهی (≈ ۰٫۰۰۱ سکه) بخرید. عملاً با چند میلیون تومان هم وارد بازار میشوید.
🔹 کارمزد واقعی چقدر است؟
۰٫۱۲۵٪ خرید + ۰٫۱۲۵٪ فروش = ۰٫۲۵٪ کل. برای ۱۰۰ میلیون تومان، حدود ۲۵۰ هزار تومان رفتوبرگشت.
🔹 چطور سکه فیزیکی بگیرم؟
درخواست تحویل را به کارگزار ناظر خود بدهید؛ بعد در nobat.ime.co.ir نوبت بگیرید، برای احراز هویت به خزانه مراجعه کنید و سکه را تحویل بگیرید. شرط تحویل، داشتن ۱٬۰۰۰ گواهی (معادل ۱ سکه) است. هزینه ارزیابی (۲۵۰٬۰۰۰ ریال برای هر سکه + ۱۰٪ مالیات) و انبارداری (۸٬۵۰۰ ریال روزانه برای هر سکه) جدا از کارمزد معامله حساب میشود.
🔹 پیوسته بهتر است یا سررسیددار؟
سررسیددارها تا آذر ۱۴۰۴ منقضی شدهاند و دیگر معامله نمیشوند. پیوسته بدون سررسید است و فعلاً مرجع اصلی است؛ سلف هم برای سررسید سهماهه با کف +۷٪ عرضه میشود.