🕊️ آزمایش کبوتر اسکینر — سوگیری تأیید و خرافه‌پرستی در سرمایه‌گذاری

📘 مشاور مالی خود باشید

(سازوکاری ساده برای ایجاد و حفظ ثروت)

📌 «رفتارهای خرافاتی زمانی شکل می‌گیرند که میان یک عمل تصادفی و یک پاداش، همبستگی موقتی ایجاد شود — حتی بدون هیچ رابطه علّی.»

اسکینر کبوتر گرسنه‌ای را در قفس قرار داد و هر پنج ثانیه به او قرص غذا می‌داد. در حال حاضر در اثر تجربه پیاده‌روی در شهر می‌دانیم که کبوترها به طور طبیعی در هر فضایی در اطراف خود برای پیدا کردن غذا سرگردان می‌باشند و این کار را به شکلی قابل پیش‌بینی و مشخص برای کبوترها انجام می‌دهند. یک کبوتر ممکن است ابتدا به سمت چپ و سپس به سمت راست گام بردارد؛ کبوتر دیگر ممکن است پرش کند، فرود آید و دوباره خیز بردارد. در آزمایش، پس از انجام این حرکت‌های تصادفی یک قرص غذا ظاهر می‌شود که دارای الگوی پخش پنج ثانیه‌ای است. پس از چند دور از فعالیت‌های تصادفی مشابه و کسب یک سری قرص‌های غذا، هر کبوتر داستان درونی خود را ایجاد می‌کند: عمل خاص و عمدی که در قفس انجام داده است، سبب رهاسازی قرص غذا از دستگاه تغذیه می‌شود. کبوتری که به صورت تصادفی به سمت راست گام برمی‌داشت، شروع به باور به این مطلب می‌کند که گام برداشتن به راست قرص‌ها را رها می‌کند. کبوتر گام بردارنده به چپ به همان الگوی مشابه با پای مقابل را پی می‌گیرد و به همین روش بقیه نیز به رفتارهای قبل خود ادامه می‌دهند.

شگفت‌آور این که هنگامی که کبوتر توهم و خرافه را در خود ایجاد می‌کند، بسیار دشوار است که کبوتر را به گونه‌ای تربیت کرد که این داستان را فراموش کند. اسکینر تلاش کرد که به کبوترها شواهدی را نشان دهد که خرافات آن‌ها بی‌ارزش است (برای مثال، قرص‌ها را زمانی رها می‌کرد که با پای راست ضربه نمی‌زدند)، اما کبوترها به همان روش داستان‌محور قبل به کار خود ادامه می‌دادند. هنگامی که رفتاری نهادینه می‌شود، شواهد باید زمان زیادی را برای ورود به فرآیند تصمیم‌گیری صرف کنند.

این آزمایش شباهت شگفت‌انگیزی با رفتار سرمایه‌گذاران در بازارهای مالی دارد. سرمایه‌گذاری که یک بار سهامی را خرید و به دلیل یک روند صعودی کلی بازار سود کرد، ممکن است باور کند که «روش تحلیل» او علت این سود بوده است. او داستانی می‌سازد: «هر وقت این اندیکاتور را خریدم، سود کردم.» این دقیقاً همان خرافه‌ای است که کبوتر اسکینر در قفس خود ساخته بود.

حتی وقتی شواهد خلاف این باور ارائه می‌شود (چندین معامله زیان‌ده با همان اندیکاتور)، سرمایه‌گذاران اغلب به داستان خود پایبند می‌مانند، درست مانند کبوترهایی که به گام برداشتن به راست ادامه دادند.

بازارهای مالی پر از نویز و تصادف هستند. تمایز بین همبستگی و علیت، سخت‌ترین مهارتی است که یک سرمایه‌گذار باید بیاموزد. اگر داستان‌های ذهنی خود را به چالش نکشیم، در قفس خرافه‌های خود گرفتار خواهیم شد — درست مانند کبوترهای اسکینر.

📖 برگرفته از کتاب «مشاور مالی خود باشید»

برای مطالعه بیشتر درباره سوگیری‌های شناختی در سرمایه‌گذاری و چگونگی تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد، این کتاب را مطالعه کنید.